Digitaal schoolbord

Uit Kenniswiki

Ga naar: navigatie, zoeken
Watwetenwijhierover.gif
Vraagstukken op de Kennisrotonde:


Een digitaal schoolbord in de klas

Het digitaal schoolbord vervangt het zwarte schoolbord in de klas en meer en meer ook het whiteboard op school en kantoor. Met een beamer worden beelden op het scherm geprojecteerd. Op het scherm kan nog steeds worden geschreven, alleen kan dat nu ook worden opgeslagen. Genoeg mogelijkheden en toepassingen voor in de klas!


Inhoud

Wat is een digitaal schoolbord?

Een digitaal schoolbord is een groot touchscreen dat gevoelig is voor aanrakingen en in verbinding staat met een beamer en een computer. De beamer projecteert het beeld van de computer op het scherm. Doordat het scherm gevoelig is voor aanrakingen, kan het met de hand worden bediend. Ook kan er op het scherm worden geschreven, in sommige gevallen wel met een speciale pen.

Doorgaans is op de computer ook speciale software geïnstalleerd, die het bord activeert en aanstuurt zodra de computer wordt opgestart. Meestal moet de eerste keer, en telkens als het bord of de beamer wordt verplaatst, het bord worden gekalibreerd. Via de software wordt elk contact met (of benadering van) het bord met stift of vinger omgezet in een muisklik of digitale markering.

Het grote verschil met een gewoon krijtbord is de mogelijkheid om alles wat je op een computerscherm kunt laten zien te projecteren op het digitale schoolbord. Dit betekent dat je in je lessen op een eenvoudige manier gebruik kunt maken van websites, software, filmpjes, muziekfragmenten, interactieve teksten, presentaties enz. Daarbij is het mogelijk om instructies die op het bord zijn gemaakt, op te slaan en later weer op te roepen.

Technische aspecten en apparatuur

Verschillende typen borden

Voor deze elektronische borden worden uiteenlopende technologieën gebruikt.

  • Touchscreen. Twee elektrisch geleidende folies, gescheiden door een dun laagje lucht. Raken de laagjes elkaar (door druk), dan wordt er contact gemaakt waarbij de (X,Y) coördinaten worden doorgegeven. Bij deze technologie is het bordoppervlak zacht. Het kan met een pen of met de vinger worden beschreven en aangetikt.
  • Elektromagnetisch. Hier reageert een net van dunne kabels achter het bord met de spoel in de stift om de (X,Y) coördinaten te bepalen. Stiften kunnen actief zijn (met batterij of kabel) dan wel passief (wijzigen elektrische signalen van het bord zelf, maar hebben geen eigen stroomvoorziening). Dit type bord heeft doorgaans een hard oppervlak en werkt alleen met speciale stiften. De vinger kan hier niet worden gebruikt.
  • Ultrasoon-infrarood. Andere types van borden maken gebruik van laser, infrarood en ultrasoon. Soms in combinatie met elkaar. Bij deze types van borden wordt de positie van de stift gedetecteerd op het moment van de klik en niet de aanraking van het scherm. Vandaar dat deze technologie ook kan werken met het gewone whiteboard en zelfs op een wit stuk muur.

Hardware

De grootte van het bord is belangrijk. Hoe groter het bord, hoe groter je het computerbeeld kunt projecteren. Voor gebruik in een doorsnee klaslokaal heb je minimaal een bord van 60 inch nodig (152,4 cm diagonaal), maar 70 inch (182,9 cm diagonaal) is wenselijk. Ter vergelijking het middendeel van een standaard krijtbord meet 215 cm. Besteed ook aandacht aan de beeldkwaliteit van het bord zelf, dit is onafhankelijk van de gebruikte beamer. Bij elektromagnetische technologie is de resolutie hoger dan bij druksensitieve borden. De beeldkwaliteit is belangrijk omdat leerlingen vaak langere tijd achter elkaar naar het bord kijken. Daarnaast is de kwaliteit van de output zoals prints of jpg-bestanden beter wanneer de resolutie van het bord hoger is. Op de meeste borden wordt vanaf een afstand met behulp van een beamer het computerbeeld geprojecteerd. Er zijn echter ook borden waarin de beamer in het scherm is geïntegreerd. Het scherm is dan wat dikker dan bij andere digitale schoolborden het geval is. Het is zelfs mogelijk om het beamergedeelte in de muur te laten inbouwen, waarna het beeld met behulp van een spiegel vanaf de achterkant op het scherm wordt geprojecteerd.

Software

Ga vooraf goed na welke software er bij het bord wordt geleverd en/of dit (gratis) beschikbaar is. Dit verschilt per leverancier. De meeste borden zijn voorzien van een aantal virtuele/elektronische gereedschappen die als knoppen ergens op het scherm zichtbaar zijn. Zo zul je altijd een soort pennenset aantreffen waarmee je in verschillende kleuren en lijndiktes notities op het bord kunt maken en weer kunt wissen. Alle digitale borden hebben een soort ontwerpgebied waarin je je instructie vorm kunt geven. Je kunt dit voorafgaand aan de les doen, maar je kunt je instructie ook gedurende de les laten ontstaan. Je kunt meerdere pagina’s achter elkaar openen en vullen, waarna je er door heen kunt bladeren. Ondertussen is het mogelijk om andere software te openen en te gebruiken, zoals een tekstverwerker of een internetbrowser. Sommige software biedt de gebruiker een complete bibliotheek aan achtergronden, clipart, geluiden en filmpjes. Denk hierbij aan achtergronden met lijntjes, ruitjes of notenbalken. Maar je kunt ook een afbeelding als achtergrond gebruiken en daar weer nieuwe afbeeldingen overheen plaatsen, al dan niet gekoppeld aan geluidsfragmenten. Het is mogelijk om zelf eigen bestanden aan de meegeleverde bibliotheek toe te voegen. In enkele gevallen kan ook van andere gereedschappen als linialen, breukenstaven en een rekenmachine gebruik worden gemaakt. Daarnaast zijn er ook tools waarmee je maar een gedeelte van het scherm zichtbaar maakt, zoals een soort rolgordijn of een zaklamp. Je ziet dan alleen dat op het scherm wat zich in de lichtbundel bevindt.

Soorten software

  • Het softwarepakket C-Tools is bordonafhankelijk en dus te gebruiken op elk digitaal schoolbord. Het is zeer gebruiksvriendelijk door de "Windows Look and Feel". Bovendien wordt de software in samenwerking met leerkrachten met jarenlange ervaring doorontwikkeld en zo steeds verbeterd en up to date gehouden.
  • De Easiteach.nl software claimt bordonafhankelijk te zijn, en kreeg diverse BETT-awards.
  • De software van het Activboard is ook op andere borden te gebruiken. Vraag dit voor de zekerheid wel altijd na. Overweeg wel om een ActivTablet aan te schaffen, zodat je het watermerk kwijt raakt wat anders de hele tijd is te zien.

Nadelen

Belangrijke punten van kritiek uit de praktijk op de huidige borden zijn dat je te vaak last hebt van schaduw (object tussen beamer en bord) en fel licht. Er zijn tegenwoordig ook borden te koop waarbij de projector via een boven het bord uitstekend arm(pje) het beeld projecteert. Dit lijkt de ongemakken met de oudere typen borden in belangrijke mate te ondervangen. Een voordeel hiervan is dat het bord naar boven en naar beneden kan worden bewogen, zonder dat de beamer moet worden bijgesteld. Het is wel afwachten of dit systeem geen nieuwe problemen produceert.

Daarnaast is een digitaal schoolbord een kostbaar goed en voor scholen een grote investering. Ook de docent krijgt nieuwe werkzaamheden. Hij of zij moet:

  • zich de werking toe-eigenen en de bediening beheersen;
  • kunnen beschikken over een leermiddelenreservoir;
  • kennis en beheersing krijgen van de software;
  • bereid zijn te investeren in presentatietechnieken;
  • het bord met grote regelmaat gebruiken om meerwaarde te effectueren.

Leveranciers

Let bij de keuze op welke software (gratis?) wordt meegeleverd, welke techniek voor het bord wordt gebruikt, wat het werkbare oppervlakte is e.d. Een actuele lijst van leveranciers kunt u vinden op de pagina van Ict op school over digitale schoolborden.

Mogelijkheden in de praktijk

Mogelijkheden voor vakgebieden

Digitale schoolborden bieden veel mogelijkheden voor het onderwijs. Digitaal schoolbordonderwijs heeft voor de volgende vakgebieden een groot aantal van deze mogelijkheden op een rij gezet.

  • Taalonderwijs.
  • Verkeer.
  • Biologie.
  • Muziek.
  • Geschiedenis.
  • Rekenen en Wiskunde.
  • Aardrijkskunde.
  • Techniek.
  • Film beeldmateriaal

Toepassingen

  • Presentatiemiddel, bijvoorbeeld met PowerPoint.
  • Bewaren van bordwerk voor herhaling of verdieping in een later stadium.
  • Vertoning en bewerking van beeldelementen zoals plaatjes, animaties, video, simulaties en modellen.
  • Vertoning van nieuwsberichten, weerbeelden, live rapportages enz.
  • Vertoning en bewerking van tabellen, grafieken, videoclips, foto’s, geluidsopnamen enz.
  • Bewerking van werkbladen en spreadsheets.
  • Toegang tot realistisch materiaal online.
  • Brainstormsessies, conceptualisering van ideeën e.d.
  • Filmpje van een leuke toepassing (het ‘Assist Sketch Understanding System’ van het MIT) op een interactief schoolbord.

Ervaringen

Gebruik en waardering door docenten

Het gebruik van een tradioneel (zwart- of wit) bord heeft voor een docent een aantal voordelen die hoog worden gewaardeerd. Staande voor het bord heeft de docent een heel natuurlijke plek om zijn of haar verhaal te vertellen. Het bord zelf biedt de gelegenheid de boodschap visueel te ondersteunen, bijvoorbeeld door de opbouw en de elementen daarin stap voor stap te noteren. Een tekening of schema kan abstracte aspecten van een onderwerp illustreren. Alle ogen zijn gericht op de docent. Hij of zij kan bovendien goed zien wie wel of niet aandachtig is of reageert op de informatie. De docent kan op basis van die informatie of interactie bij de leerling de boodschap aanpassen, versnellen of vertragen. Docenten vinden het vaak problematisch dat de leerling ‘wegduikt’ in de PC en buiten het gezichtsveld en dus ook de controle van de docent opereert. De mogelijkheid om groepsgewijs aan opdrachten te werken spreekt veel docenten aan. In algemene zin hecht de docent meerwaarde aan het gebruik van digitale schoolborden bij de ondersteuning van het leren, met name het visuele, auditieve en tactiele aspect ervan.

In het gebruik van het digitaal schoolbord door docenten blijkt dat er in het begin nauwelijks iets verandert aan de bovengeschetste manier van werken in de groep. Veelal blijft de aanpak en de indeling van activiteiten in het dagschema hetzelfde. Daar waar mogelijk zal een docent zoeken naar mogelijkheden het digitaal schoolbord in te zetten bij groepsmomenten om instructie, discussie en verwerking te ondersteunen. Meerwaarde wordt vooral ervaren in het tempo waarmee kernelementen uit de leerstof kunnen worden overgedragen, de beschikbare middelen ter ondersteuning van de presentatie, de sjablonen en vaste beeldelementen, zoals kaarten, schema’s, enz. Verder noemt men de hoge attentiewaarde en de mogelijkheid om eenvoudig eerdere onderdelen terug te roepen.

Digitale schoolborden worden door docenten over het algemeen positief beoordeeld omdat ze de meerwaarde van de PC in een voor de docent pakbare manier in de praktijk van alledag halen. Een ander veelgenoemd voordeel, namelijk het gebruik maken van elkaars werk en het delen ervan, blijkt in de praktijk veel minder voor te komen dan gehoopt.

Gebruik en waardering door leerlingen

Het komt niet vaak voor dat leerlingen in een kleinere groep het digitaal schoolbord gebruiken voor voorbereiding van presentaties, discussie of verwerking. Het vermoeden bestaat dat het gebruik van computergames, animaties, video, simulaties en modellen de leerling veel meer naar het digitaal schoolbord zal trekken. Wel onder toeziend oog van de groep en of docent!

Leerlingen noemen over het algemeen dezelfde meerwaardes als docenten, zelfs als de technologie niet wordt gebruikt. Hun waardering wordt nog groter als zij zelf in staat worden gesteld het digitaal schoolbord te gebruiken. Zij zijn er tevens van overtuigd dat positieve invloed op hun leren groter wordt naar mate een technologie vaker wordt gebruikt. Daarnaast beïnvloedt een positieve waardering van het digitaal schoolbord in positieve zin de waardering van de PC als leermiddel. Zij zijn er bovendien van overtuigd dat het ontbreken van technologie een negatieve invloed heeft op het leerresultaat.

Vraagstukken

Het vraagstuk Woordenschat met een digibord van de Kennisrotonde onderzoekt momenteel de mogelijkheden om het digitaal schoolbord in te zetten bij het woordenschatonderwijs. Op de website zijn de vorderingen van dit vraagstuk te volgen.

Het vraagstuk Digiborden in groep 1/2 vraagt zich af hoe digitale schoolborden zinvol kunnen worden gebruikt in groep 1/2.

Het vraagstuk Leren lezen met het digitaal schoolbord onderzoekt de manier waarop de methode Veilig Leren Lezen van Zwijsen in combinatie met het digitale schoolbord te gebruiken is. Kijk ook hier voor de vorderingen op de website.

Op de school met het vraagstuk Adaptief onderwijs met een digibord heeft men bij andere scholen gekeken op welke manieren ze een digitaal schoolbord op een adaptieve manier inzetten. Ze hebben filmpjes gemaakt van deze scholen en het besproken met de leerlingen.

Links naar andere kennisbronnen

Teruggeplaatst van "http://www.kenniswiki.nl/Digitaal_schoolbord"
Persoonlijke instellingen