Ergonomie

Uit Kenniswiki

Ga naar: navigatie, zoeken


Ict mbo: gezondheid Ergonomie in Davindi	Informatiewijzer 'Gezond computeren' Themapagina Gezond computeren Cartoons over 'gezond' computeren Nieuws over ergonomie	Vraagstukken op de Kennisrotonde: Ergonomische werkplek voor kleuters

Computers zijn niet meer weg te denken uit het onderwijs. Computeren is leuk en leerzaam, maar er is een keerzijde. Veel en vaak computeren kan leiden tot gezondheidsklachten, zoals pijn in armen, handen, nek en/of schouders (RSI-gerelateerde klachten), hoofdpijn en oogklachten.

Inhoud

1 Ergonomie?
2 Praktijkvoorbeelden/ervaringen uit de praktijk
3 Links naar andere kennisbronnen
4 Bronnen/verantwoording/meer weten

Ergonomie?

RSI-klachten op scholen door computergebruik In het basisonderwijs heeft 15 procent van de leerlingen last van RSI-achtige klachten en in het voortgezet onderwijs 18 procent. In het HBO en universiteiten zou 70% regelmatig pijn hebben door computeren.

Op basisscholen en in het voortgezet onderwijs hebben leerlingen weinig RSI-achtige klachten. De leerlingen brengen minder tijd door achter een computer dan mbo’ers, hbo’ers en academici. Een basisschool leerling zit per dag gemiddeld één uur en veertig minuten achter de computer (op school en thuis). In het voortgezet onderwijs is dat twee uur en drie kwartier. Dat staat in een onderzoek dat is uitgevoerd door de Radboud Universiteit Nijmegen in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, waar ook op TV door RTL aandacht aan werd besteed.

(Nieuwsbericht Ict op school 19-01-07)

Praktijkvoorbeelden/ervaringen uit de praktijk

Bij ‘gezond computeren’ staan centraal:

voldoende afwisseling en beweging;
lichaamsbewustwording;
een goede werkhouding en werkwijze;
een goede ergonomische werkplek;
aandacht voor de ogen.

Afwisseling en bewegen Het menselijk lichaam is ‘gemaakt’ om te bewegen en niet om langdurig stil te zitten. Maar onze leefstijl wordt meer en meer gekenmerkt door (te) weinig bewegen. Dat geldt ook voor kinderen. Met de auto naar school, beperkte mogelijkheden om buiten te spelen, TV- en computerspelletjes in de vrije tijd, ga zo maar door. Door te weinig bewegen wordt het lichaam kwetsbaar voor allerlei klachten. Voor computeren geldt: hoe langer de duur, des te groter de kans op klachten. Veel bewegen, thuis én op school, houdt kinderen fit en helpt klachten voorkómen. De wettelijke grens voor beeldschermwerk is maximaal vijf tot zes uur per dag. Vooralsnog is de (gemiddelde) gebruiksduur in het basisonderwijs aanzienlijk korter. Maar veel kinderen maken dagelijks thuis de nodige uren achter het scherm. Uitgaande van normen voor volwassenen, wordt aanbevolen leerlingen niet langer dan 50 minuten achter elkaar te laten computeren. Voor volwassenen is zogenoemde pauzesoftware te koop. Deze software helpt de gebruiker bij het regelmatig nemen van pauzes en zodoende de gebruiksduur te beperken. De ervaringen met deze software lopen zeer uiteen. Gezien de relatief beperkte gebruiksduur van computers in het basisonderwijs is het gebruik vooralsnog niet nodig.

Bewustwording De ervaring leert dat kinderen, maar ook volwassenen, vaak zo opgaan in computeren dat ze de tijd vergeten. Ook is men zich meestal niet bewust van de gevolgen: de oplopende spierspanning en het inhouden van de adem. Pas wanneer het pijn gaat doen, merkt men het. Dat is te laat. Het leren voelen van (spier)spanning en andere manieren waarop het lichaam reageert, hoort ook bij ‘gezond computeren’. Bijvoorbeeld tijdens de lessen lichamelijke opvoeding en sociaal-emotionele ontwikkeling, een kringgesprek en de computerlessen zelf.

Werkhouding en werkwijze Een ontspannen werkhouding belast het lichaam tijdens computeren zo min mogelijk. Dat gaat zo:

Ga recht voor het beeldscherm zitten.
Zit rechtop met de knieën in een hoek van 90 graden met de voeten plat op de grond of op een voetensteun (bij een te hoge vaste tafel).
Laat de rug goed ondersteunen door de rugleuning.
Steun de armen op het werkblad en houd de schouders daarbij laag.
Plaats het toetsenbord zo dat tijdens het typen de bovenarmen recht naar beneden wijzen en de onderarmen een hoek van circa 90-100 graden met de bovenarmen maken
Plaats de bovenkant van het beeldscherm op ooghoogte.
Houd de muis dicht bij het lichaam en houd de handen en vingers zo veel mogelijk in een rechte lijn met de onderarm.
Laat de muis – wanneer je hem niet gebruikt – los! Dan kunnen de spieren ontspannen.

Een goede werkwijze bevordert een ontspannen werkhouding. Zoals:

Ieder half uur even bewegen (o.a. lopen, uitrekken).
Voldoende werk- en bewegingsruimte.
Een goede muis- en typetechniek: leer bijvoorbeeld ‘blind’ typen en de muis ‘loslaten’.

Gezichtsvermogen Het is mogelijk dat een leerling(e) steeds ‘in de computer kruipt’, terwijl daar ogenschijnlijk geen aanleiding voor lijkt te bestaan. In dat geval kan zijn of haar gezichtsvermogen niet optimaal zijn. Wees hierop alert. Een verminderd gezichtsvermogen en/of een niet optimale bril komen door de grotere belasting van de ogen bij computeren meestal als eerste aan het licht. Een ander punt is dat door het voortdurend kijken naar het beeldscherm, vergeten wordt met de ogen te knipperen. Dat leidt tot droge, rode en vaak vermoeide ogen.