Klassenmanagement
Uit Kenniswiki
 |
||
| Vraagstukken op de Kennisrotonde: | ||
Klassenmanagement is kort door de bocht genomen de manier waarop het onderwijs wordt georaniseerd. Dit kan op zeer veel verschillende manieren. Klassikaal (met z'n allen tegelijk hetzelfde leren: leerkrachtgestuurd) of individueel (leren waar je als leerling op dat moment voor open staat: leerlinggestuurd). Tussen deze twee uitersten in zijn er vele manieren om het onderwijs te organiseren.
Inhoud |
Wat is klassenmanagement?
Met het klassenmanagement van een leerkracht hangen veel aspecten samen, denk dan bijvoorbeeld aan lesinhoud of onderwijsmethoden, regels in de klas, instructie maar ook de relatie tussen leerkracht en leerling en leerlingen onderling (de sfeer) bepalen het klassenmanagement. Iedere leerkracht heeft een voorkeur voor het maken van een combinatie van bovenstaande aspecten. De een doet dat meer vanuit de eigen kracht van lesgeven (overdragen), weer een ander heeft de voorkeur voor interactie en een derde laat de inhoud meer vanuit de leerlinge komen (ontdekkend leren).
Voorwaarden
Een leerkracht die competent is (werkt vanuit de eigen kracht) is het meest belangrijk voor een goed en inspirerend klassenmanagement. Als een leerkracht lesgeeft op een manier die niet bij zijn/haar visie past, zal de leerling dit merken en zal er sprake zijn van een "kunstje". Competenties die passen bij een bepaalde visie, dus het onderwijs kunnen geven dat je nastreeft, zijn het meest belangrijk.
Competenties zijn uiteraard te leren. Uit de praktijk blijkt dat als een leerkracht overtuigd is van een bepaalde manier van lesgeven, een bepaalde visie heeft, stap voor stap kan leren om deze visie in de praktijk te brengen. Is de leerkracht niet overtuigd van de visie, dan zal dit waarschijnlijk veel moeizamer gaan. Een helder geformuleerde visie is een voorwaarde voor een goed uitgewerkt klassenmanagement. Een leerkracht die zijn klassenmanagement gaat veranderen doorloopt drie fasen (omschreven Bolich & Cooper in 2006) en hierbij zetten zij ook ict steeds diverser in:
- overleving - er ontstaan allerlei problemen en deze worden ad hoc opgelost (technisch en organisatorisch van aard)
- beheersing - leerkrachten weten een strategie toe te passen naar een oplossing
- impact of implementatie - leerkrachten passen nieuw klassenmanagement met ict probleemloos toe en kunnen ook variatie aanbrengen
Veel scholen blijken moeite te hebben om ict in hun klassenmanagement in te passen. Toch zijn er diverse praktijkvoorbeelden waaruit blijkt dat het wel goed lukt. In deze gevallen is de manier van ict-gebruik vaak zeer goed afgestemd op het klassenmanagement. Een meer klassikale school zal bijvoorbeeld kiezen voor methodegebonden software en een school die het mogelijk maakt om op een ontdekkende manier te leren zal wellicht meer gebruik maken van de multimediale mogelijkheden van internet. Uiteraard hangt ict-gebruik ook af van andere voorwaarden, zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van voldoende computers.
Verschillende manieren van klassenmanagement
Scholen kunnen heel erg verschillen in hun manier van organiseren van onderwijs. In podcast #25 (video) zijn drie Groningse scholen met een zeer verschillende manier van kijken naar klassenmanagement naast elkaar gezet.
In de praktijk zijn er allemaal manieren 'uitgevonden' om het klassenmanagement te organiseren. Een aantal worden hier beschreven.
Takensysteem
Een taaksysteem, bekend uit onder andere het Daltononderwijs, biedt de mogelijkheid de computer in te zetten naar behoefte van elk kind. De computer kan dan ingezet worden als onderwijzend middel met behulp van software, verwerkingsmiddel door opdrachten op maat, presentatiemiddel of communicatiemiddel.
Het is niet alleen het Daltononderwijs waar u takensystemen tegen komt. Ook in het Jenaplanonderwijs kent men zelfstandig werkuren waarbij op een individuele planning voor het kind aangegeven staat welk werk er moet gebeuren. Naast de traditionele vernieuwers zijn er ook nieuwe onderwijsvormen waarbij het takensysteem nieuw leven ingeblazen is. Gisdo is daar een voorbeeld van. Ook OBS 't Vrieske Honk heeft een takensysteem toegepast, zij doen dat in de vorm van een weblog.
Hoekensysteem
Er zijn scholen die kiezen voor het werken in hoeken, al dan niet in combinatie met een planbord of kieskast. Voorbeelden naast een computerhoek zijn de instructiehoek, de rekenhoek, taalhoek, ontdekhoek, leeshoek, schrijfhoek, keuzehoek, etc. Als leraar bepaalt u de inhoud van de hoeken, de kinderen kunnen zelfstandig (of samen) aan het werk met gebonden of vrije opdrachten.
Circuitmodel
De Violenschool uit Hilversum heeft het circuitmodel uitgedacht. Dit wordt vaak verward met hoekenwerk. Tijdens een circuit werken de kinderen, na instructie, aan eenzelfde vakgebied, op eigen niveau, in eigen tempo en ze kunnen daarbij kiezen uit verschillende werkvormen/materialen. De materialen worden in hoeken gelegd, maar de hoeken zijn niet naar vakgebied ingericht maar naar werkvorm. De computer maakt deel uit van elk circuit.
Praktijkvoorbeelden
Overdragen - De Tiggeldobbe
In podcast #21 (audio) vroegen we de Tiggeldobbe...
Interactie - Het Ruimteschip
In podcast #22 (audio) is te horen hoe het Ruimteschip...
Interactie - Peter Petersenschool
In podcast #23 (audio) is te beluisteren hoe de Peter Petersenschool...
Ontdekken - 't Vrieske Honk
In podcast #24 (audio) hoort u hoe 't Vrieske Honk...
Links naar andere kennisbronnen
Brochure 'Wat weten we over klassemanagement en ict' (PDF, ... Kb) In deze uitgave leest u meer over scholen in het primair onderwijs die ICT op hun manier een plaats hebben gegeven in de lessen. U wordt op de hoogte gebracht over onderzoek dat heeft plaatsgevonden op het gebied van klassenmanagement en ICT. Daarnaast bevat de brochure een praktisch gedeelte met tips en een overzicht van interessante links.
